دکتر عبدالله ابریشمی
بررسی کتاب "قومیت و قوم گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت"
تألیف دکتر حمید احمدی
بررسی کتاب "قومیت و قوم گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت"
تألیف دکتر حمید احمدی
دکتر عبدالله ابریشمی در فصلهای 4، 5، 6 از کتاب "هویت تاریخی و مشکلات کنونی مردم کرد"، نشر آنا، چاپ تهران 1385 کوشش کرده است تا به بررسی آنچه در مقدمه و فصلهای 1 تا 7 کتاب "قومیت و قوم گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت" تألیف دکتر حمید احمدی، چاپ تهران، 1378، در مورد کردهای ایران نوشته اشت، پاسخ داده و تلاش کرده است تا "دیدگاههای جهت دار كه تلاش می كنند واقعیت مشكلات كنونی و هویت تاریخی مردم كردرا تحریف كنند" موشکافی کنند.
در اینجا این بخشهای کتاب را بتدریج در معرض دید علاقهمندان قرار میدهیم.
توضیح: در چاپ این کتاب بر اثر اهمال یا نظر ناشر، فهرست عناوین حذف شده و این امر لطمهی بسیاری به کتاب وارد کرده است
توضیح: در چاپ این کتاب بر اثر اهمال یا نظر ناشر، فهرست عناوین حذف شده و این امر لطمهی بسیاری به کتاب وارد کرده است
بخش اول
پیشگفتار کتاب "هویت تاریخی و مشکلات کنونی مردم کرد"
1- مشكلاتی كه كردها در خاورمیانه با آن رو به رو هستند، موضوعی نیست كه نیاز به توصیف داشته باشد، ولی مشكل اساسی در این جا است كه تلاش می شود واقعیت های مساله را تحریف كنند و مردم را اعم از كرد و غیر كرد، از پی بردن به حقایق باز دارند. در بیشتر مطالعاتی كه در این زمینه صورت گرفته است، هویت تاریخی مردم كرد و مشكلات كنونی آنان تحریف شده است. نگارنده در این گفتار كوشیده است هویت تاریخی و موقعیت كنونی كردهارا مورد مطالعه قرار داده و ابعاد ناشناخته مشكلات آنان را نشان دهد. محور گفتارها مشتمل بر تحلیل شواهد تاریخی و كنونی است، نگارنده امیدوار است توانسته باشد مشتاقان را با واقعیت های مساله آشنا گرداند و این خود پاداش بزرگی است.
2 - در تعریف هویت فردی و اجتماعی، وجه تمایز «من و ما» با «دیگری و دیگران» مطرح است و در هویت تاریخی "Historical ldentity" كیستی و چیستی جامعه در تاریخ (رفتارها و فراز و فرودها در گذشته)1، مورد بررسی قرار می گیرد.
شواهد تاریخی نشان می هند كه پایداری هویت فرهنگی و اجتماعی مردم كرد، مرهون چهار عامل زیر است:
الف) حضور فعال حكومتهای منطقهای كرد پس از اسلام تا اواسط قرن نوزدهم
ب) ساختارهای عشیرهای به عنوان گروه به هم پیوسته زمین دار
ج) شرایط جغرافیایی
د) عوامل فرهنگی
اما،
ـ تا آغاز قرن بیستم، حكومتهای منطقهای كرد از میان رفتند.
ـ در قرن بیستم، ساختار عشیرهای نیز درهم ریخت.
ـ با پیشرفت تكنولوژی و جنگ ابزارهای نوین، شرایط جغرافیایی اهمیت خود را از دست داد.
ـ «دولت ـ ملت»های خاص ـ كه در قرن بیستم در خاورمیانه ایجاد شده اند ـ مردم كردرا در محرومیت همه جانبه قرار داده و مشكلات كنونی آنان را آفریده اند. دولت های مذكور برای مقابله با اعتراض كردها، فشار همه جانبه بر آنان را بیش تر كرده و در برخی از كشورها چون تركیه و عراق، دست به نسل كشی كردها زده اند.
با اینحال، كردها پایدار ماندهاند. استقامت آنان در قرن بیستم، مرهون فرهنگ مردم كرد است.
3- در شرایط جهانی شدن، تقویتِ وحدت، همگرایی و همدلی، محور توسعه هر جامعهای است؛ ولی وحدت در گرو برابری حقوق و رعایت عدالت است، لذا همه ما باید تلاش كنیم تا ریشه نابرابریها و بی عدالتی هارا بر كنیم.
4- مشكلات كردها در تركیه، عراق و سوریه، یك مساله بسیار مهم منطقه است، بحث های كتاب در این زمینه، پرتوی از روشنایی بربسیاری از ابهامات افکنده است.
5- تقسیم كردستان منضم به عثمانی ـ بین كشورهای نوبنیاد عراق و سوریه ـ پس از جنگ جهانی اول، یك توطئه استعماری بود كه بر دامنه مشكلات كنونی مردم كرد افزوده است: از جمله انحصارطلبان عرب تمام سرزمین هایی را كه استعمارگران برای تشكیل كشورهای عراق و سوریه اختصاص دادند، منحصر به اعراب می دانند. در هریك از این كشورهای نوبنیاد، «دولت ـ ملت» كاذبی ایجاد شده است. در این كشورهای ساختگی، كیان سیاسی به قومیت غالب تعلق گرفته و كردها در درون كشورهای مذكور از حقوق طبیعی خود محروم شده اند. البته ترك ها در جریان جنگ جهانی اول با كشتار ارمنی ها زمینه تشكیل دولت منحصر به قوم ترك را از پیش فراهم كرده بودند. آنان پس از جنگ جهانی اول در تبانی با بریتانیا و فرانسه، سیاست نسل كشی كردهارا نیز به اجرا گذاشتند.
صهیونیستها نیز به كمك بریتانیا در فلسطین، زمینه تشكیل دولت- ملت خاص یهودیان را پیش تر فراهم كرده و بعد از جنگ جهانی دوم، دولت منحصر به قوم یهودرا تشكیل دادند. در نتیجه بعداز جنگ جهانی دوم مشكلات كنونی اعراب ساكن فلسطین نیز بر مشكلات كردها- که در پی جنگ جهانی اول تشدید شدهبود- افزوده شد.
درواقع بر اثر تحولی كه در ابتدای قرن بیستم در ساختار دولتهای سنتی فراقومی خاورمیانه ایجاد شد، نخبگان این كشورها دولت- ملت خاص یك قومیت را به جای دولت- شهروند (كه عموم ساكنان كشوررا در بر می گیرد) به وجود آوردند. درنتیجه اوضاع خاورمیانه بحرانی شد، ولی نظریهپردازان مدافع دولت ـ ملتهای خاص در خاورمیانه، برای توجیه سیاست رژیمهای غالب بر منطقه، به نفی هویت تاریخی كردها و تحریف مسایل و مشكلات آنان پرداخته اند. این گروه به اتكای دست رسی به رسانه های گروهی و رسمی، مردم را از درك واقعیات باز می دارند. این كتاب تلاشی است در زمینه زدودن چنین ابهاماتی و كوششی در جهت ایجاد فضای روشن و آكنده از تفاهم بین اهالی كشور، اگرچه این كار در برابر اقدامات گسترده تحریف گران ناچیز است، ولی به قول مولوی:
قوت از حق خواهم و توفیق و لاف
تا به سوزن بركنم این كوه قاف
عبدالله ابریشمی
-----------------------------------------------------------------------------
1 – "تمام جوامع بشري به وجودآورنده سياستاند و تمام جوامع در معرض فراز و نشيبهاي تاريخ قرار ميگيرند."
بالاندیه ژرژ، انسان شناسی سیاسی ، ترجمه دكتر فاطمه گیوه چیان، نشر اران، تهران، 1374، ص 6
ادامه دارد...
پیشگفتار کتاب "هویت تاریخی و مشکلات کنونی مردم کرد"
1- مشكلاتی كه كردها در خاورمیانه با آن رو به رو هستند، موضوعی نیست كه نیاز به توصیف داشته باشد، ولی مشكل اساسی در این جا است كه تلاش می شود واقعیت های مساله را تحریف كنند و مردم را اعم از كرد و غیر كرد، از پی بردن به حقایق باز دارند. در بیشتر مطالعاتی كه در این زمینه صورت گرفته است، هویت تاریخی مردم كرد و مشكلات كنونی آنان تحریف شده است. نگارنده در این گفتار كوشیده است هویت تاریخی و موقعیت كنونی كردهارا مورد مطالعه قرار داده و ابعاد ناشناخته مشكلات آنان را نشان دهد. محور گفتارها مشتمل بر تحلیل شواهد تاریخی و كنونی است، نگارنده امیدوار است توانسته باشد مشتاقان را با واقعیت های مساله آشنا گرداند و این خود پاداش بزرگی است.
2 - در تعریف هویت فردی و اجتماعی، وجه تمایز «من و ما» با «دیگری و دیگران» مطرح است و در هویت تاریخی "Historical ldentity" كیستی و چیستی جامعه در تاریخ (رفتارها و فراز و فرودها در گذشته)1، مورد بررسی قرار می گیرد.
شواهد تاریخی نشان می هند كه پایداری هویت فرهنگی و اجتماعی مردم كرد، مرهون چهار عامل زیر است:
الف) حضور فعال حكومتهای منطقهای كرد پس از اسلام تا اواسط قرن نوزدهم
ب) ساختارهای عشیرهای به عنوان گروه به هم پیوسته زمین دار
ج) شرایط جغرافیایی
د) عوامل فرهنگی
اما،
ـ تا آغاز قرن بیستم، حكومتهای منطقهای كرد از میان رفتند.
ـ در قرن بیستم، ساختار عشیرهای نیز درهم ریخت.
ـ با پیشرفت تكنولوژی و جنگ ابزارهای نوین، شرایط جغرافیایی اهمیت خود را از دست داد.
ـ «دولت ـ ملت»های خاص ـ كه در قرن بیستم در خاورمیانه ایجاد شده اند ـ مردم كردرا در محرومیت همه جانبه قرار داده و مشكلات كنونی آنان را آفریده اند. دولت های مذكور برای مقابله با اعتراض كردها، فشار همه جانبه بر آنان را بیش تر كرده و در برخی از كشورها چون تركیه و عراق، دست به نسل كشی كردها زده اند.
با اینحال، كردها پایدار ماندهاند. استقامت آنان در قرن بیستم، مرهون فرهنگ مردم كرد است.
3- در شرایط جهانی شدن، تقویتِ وحدت، همگرایی و همدلی، محور توسعه هر جامعهای است؛ ولی وحدت در گرو برابری حقوق و رعایت عدالت است، لذا همه ما باید تلاش كنیم تا ریشه نابرابریها و بی عدالتی هارا بر كنیم.
4- مشكلات كردها در تركیه، عراق و سوریه، یك مساله بسیار مهم منطقه است، بحث های كتاب در این زمینه، پرتوی از روشنایی بربسیاری از ابهامات افکنده است.
5- تقسیم كردستان منضم به عثمانی ـ بین كشورهای نوبنیاد عراق و سوریه ـ پس از جنگ جهانی اول، یك توطئه استعماری بود كه بر دامنه مشكلات كنونی مردم كرد افزوده است: از جمله انحصارطلبان عرب تمام سرزمین هایی را كه استعمارگران برای تشكیل كشورهای عراق و سوریه اختصاص دادند، منحصر به اعراب می دانند. در هریك از این كشورهای نوبنیاد، «دولت ـ ملت» كاذبی ایجاد شده است. در این كشورهای ساختگی، كیان سیاسی به قومیت غالب تعلق گرفته و كردها در درون كشورهای مذكور از حقوق طبیعی خود محروم شده اند. البته ترك ها در جریان جنگ جهانی اول با كشتار ارمنی ها زمینه تشكیل دولت منحصر به قوم ترك را از پیش فراهم كرده بودند. آنان پس از جنگ جهانی اول در تبانی با بریتانیا و فرانسه، سیاست نسل كشی كردهارا نیز به اجرا گذاشتند.
صهیونیستها نیز به كمك بریتانیا در فلسطین، زمینه تشكیل دولت- ملت خاص یهودیان را پیش تر فراهم كرده و بعد از جنگ جهانی دوم، دولت منحصر به قوم یهودرا تشكیل دادند. در نتیجه بعداز جنگ جهانی دوم مشكلات كنونی اعراب ساكن فلسطین نیز بر مشكلات كردها- که در پی جنگ جهانی اول تشدید شدهبود- افزوده شد.
درواقع بر اثر تحولی كه در ابتدای قرن بیستم در ساختار دولتهای سنتی فراقومی خاورمیانه ایجاد شد، نخبگان این كشورها دولت- ملت خاص یك قومیت را به جای دولت- شهروند (كه عموم ساكنان كشوررا در بر می گیرد) به وجود آوردند. درنتیجه اوضاع خاورمیانه بحرانی شد، ولی نظریهپردازان مدافع دولت ـ ملتهای خاص در خاورمیانه، برای توجیه سیاست رژیمهای غالب بر منطقه، به نفی هویت تاریخی كردها و تحریف مسایل و مشكلات آنان پرداخته اند. این گروه به اتكای دست رسی به رسانه های گروهی و رسمی، مردم را از درك واقعیات باز می دارند. این كتاب تلاشی است در زمینه زدودن چنین ابهاماتی و كوششی در جهت ایجاد فضای روشن و آكنده از تفاهم بین اهالی كشور، اگرچه این كار در برابر اقدامات گسترده تحریف گران ناچیز است، ولی به قول مولوی:
قوت از حق خواهم و توفیق و لاف
تا به سوزن بركنم این كوه قاف
عبدالله ابریشمی
-----------------------------------------------------------------------------
1 – "تمام جوامع بشري به وجودآورنده سياستاند و تمام جوامع در معرض فراز و نشيبهاي تاريخ قرار ميگيرند."
بالاندیه ژرژ، انسان شناسی سیاسی ، ترجمه دكتر فاطمه گیوه چیان، نشر اران، تهران، 1374، ص 6
ادامه دارد...