سیاسهت
کورد و بزوتنهوهی جهماوهری له ئێران
پاش کودودهتای 22ی جۆزهردان
دوکتور کامران ئهمین ئاوه
پهرهسهندنی بزوتنهوهی بهرههڵستکارانه له ئێران
ئێمه چی بکهین؟
حهسهن ماوهڕانی
کورد و بزوتنهوهی جهماوهری له ئێران
پاش کودودهتای 22ی جۆزهردان
دوکتور کامران ئهمین ئاوه
به دوای کوودهتای 22ی جۆزهردان له لایهن باڵی خامنهیی ـ ئهحمهدی نیژادهوه، شۆرشێکی جهماوهری بهشێک زۆری ئێرانی داگرتووه. بهڕاشکاوی دهتوانین بڵێن ئهمه گهورهترین و بههێزترین خۆ پیشاندانی گهڵهکانی ئێران له 30 سالی رابردوودایه. شۆرشی خهڵکێک که بۆ گهێشتن به ساکارترین ویستی ئینسانییان دهکهونه بهر داپڵۆسینی دڕندانهی هێزهکانی دژی شۆرشی حکومهتی ئیسلامی ئێرانهوه، بهڵام بهم حالهش، بهسهدان ههزاز کهس ههمو رۆژێ، بهدروشمی نهمان بۆ دیکتاتۆر، نهمان بۆ خامنهیی و دژایهتیکردن لهگهڵ دهوڵهتی ئهحمهدی نیژاد بهپێشوازی مردنهوه دهچن.
پهرهسهندنی بزوتنهوهی بهرههڵستکارانه له ئێران
ئێمه چی بکهین؟
حهسهن ماوهڕانی
رۆژههلاتی کوردستان که له ماوهی 30 ساڵی رابردوودا تاقه بهشێکی بندهستی رژێمی مهلاکان بووه که بهرههڵستکاری رژێمی کردووه، سهرهڕای بوونی داخوازی و ویستی دیار و روونی دێمۆکراتیانه، له رووداوهکانی ئێستادا بێدهنگه!
بهلهبهر چاوگرتنی ئهوڕاستیه که مهلا شیعهکان له کوردستاندا خاوهنی پێگهیهکی کؤمهڵایهتی به رهگ و ریشهوه نین و هیچ بنهماڵهیهکی کورد نییه که کهسێکی به دهستی پیاوکوژهکانی رژێمهوه شههید نهکرابێ، ئهو بێدهنگیه تهنیا یهک شت دهگهیهنێ که ئهویش دوور بوونی هێزهسیاسیهکانی کورده له ههڵسهنگاندنێکی زانستیانه و راستهقینه له رووداوهکان و گرینگتر نهبوونی یهکێتی و زاڵبوونی راڕایی له ناویاندا.
بهلهبهر چاوگرتنی ئهوڕاستیه که مهلا شیعهکان له کوردستاندا خاوهنی پێگهیهکی کؤمهڵایهتی به رهگ و ریشهوه نین و هیچ بنهماڵهیهکی کورد نییه که کهسێکی به دهستی پیاوکوژهکانی رژێمهوه شههید نهکرابێ، ئهو بێدهنگیه تهنیا یهک شت دهگهیهنێ که ئهویش دوور بوونی هێزهسیاسیهکانی کورده له ههڵسهنگاندنێکی زانستیانه و راستهقینه له رووداوهکان و گرینگتر نهبوونی یهکێتی و زاڵبوونی راڕایی له ناویاندا.
»»»» ئارشیڤی سیاسهت
بیروبۆچوون
خشتی ههوهڵ دابنێی، گێڕاوگێڕ
باڵ دهكێشێ تا فهلهك دیوار، گێڕ
تاهیر بەرهوون
فـهلـهســتـان!
ئهنوهر محهمهد ئهحمهد
خشتی ههوهڵ دابنێی، گێڕاوگێڕ
باڵ دهكێشێ تا فهلهك دیوار، گێڕ
تاهیر بەرهوون
"پارتی" و "یەكیەتی"، بێگومان لە مێژووی خەباتی رزگاری گەلی باشوور دا جێگە و پێگەی تایبەتی و سەرەكی خۆیان هەیە و بە چ فێڵ و چەواشەیەك غەیری " كرداری پاوانخوازانەی" خۆیان نا سڕێتەوە.
لە هەموو جیهانی پێشكەوتوو دا و لە هەلومەرجی بوونی دوو پارتی گەلی و سەرەكی دا، پاش ئەوەی كە هەموو حیزبەكان لە هەڵبژاردندا بەشداریان كرد و بە پێی متمانەی خەڵك دەنگیان وەرگرت، و نەیانتوانی بە "تەنیا" دەوڵەت بە دەستەوە بگرن، ئەوا بە پێی نزیكی بەرنامەیی لە گەڵ یەك یان دوو حیزبی بچووكتر،"كوالیسیون" یان هاوپەیمانی دەكەن و دەگەنە زۆربەی دەنگ و "دەوڵەتی زۆربە".
لە هەموو جیهانی پێشكەوتوو دا و لە هەلومەرجی بوونی دوو پارتی گەلی و سەرەكی دا، پاش ئەوەی كە هەموو حیزبەكان لە هەڵبژاردندا بەشداریان كرد و بە پێی متمانەی خەڵك دەنگیان وەرگرت، و نەیانتوانی بە "تەنیا" دەوڵەت بە دەستەوە بگرن، ئەوا بە پێی نزیكی بەرنامەیی لە گەڵ یەك یان دوو حیزبی بچووكتر،"كوالیسیون" یان هاوپەیمانی دەكەن و دەگەنە زۆربەی دەنگ و "دەوڵەتی زۆربە".
فـهلـهســتـان!
ئهنوهر محهمهد ئهحمهد
سهدام بهو ههموو دیکتاری و زوڵم و زۆر و خوێنڕشتنهیهوه، نهیتوانی کوردستان، تهنانهت ناوچه دابڕاوهکانیش به عارهب بکات، کهچی نهاکه ـ دهنگۆی ئهوه ههیه! ـ بۆ به عارهبکردنی کورستان و دابڕانی گوند و شارۆچکه و شار و زهوی کوردستان، ههمدیسان کۆسه کۆسهیه که گوایه چهندین ههزار لهو فهلهستنیانهی(فهلهستان)ه، نیشتهجێی بهشێکی ئازیزی نیشتمانی چهندین ههزارساڵهی کوردان بکهن. (دهڵێیت جێ لهسهر ئهم زهویه بهرینه قاتیه و تهنیا باشووری کوردستان ههیه!)
»»»» ئارشیڤی بیروبۆچوون
نێونهتهوهیی
دەربارەی ئینسانفرۆشی، چ رێژەیەك له دهستدا نییه
راپۆرتی UN دهربارهی دییلداری مۆدێڕن
قوربانییانی مرۆڤفرۆشی: منداڵانی چهکدار
ئاندریاس تسوماخ
رۆژنامهی Die tageszeitung
وهرگێڕانی: تاهیر بهرهوون
خهیاڵپهرستێکی رۆژگارانی رابردوو
کلاوس هێلگه دونات
رۆژنامهی Die Tageszeitung
دەربارەی ئینسانفرۆشی، چ رێژەیەك له دهستدا نییه
راپۆرتی UN دهربارهی دییلداری مۆدێڕن
قوربانییانی مرۆڤفرۆشی: منداڵانی چهکدار
ئاندریاس تسوماخ
رۆژنامهی Die tageszeitung
وهرگێڕانی: تاهیر بهرهوون
رێژه و ئامارێکی باوهڕ پێکراو،دهر بارهی دییلداری مۆدێڕن له ئاڕادا نییه.لهکاتێکدا که زۆرترین قوربانییان، ژنان و کچانن،بهداخەوه زۆرترین تاوانکارانیش هەر له ناو خۆیاندا ههڵکهوتوون.
راپۆرتە چڕ و پڕە 292 لاپەڕەییەكەی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان( ی. ن .) دەربارەی كڕین و فرۆشتنی ئینسان لە رادەی جیهانیدا كەرۆژی09.02.12 لە نیویۆرك دەرچوێندرا،بەم رستەیە دەست پێدەكا: "کێشهیهکی مهزنه و لهوانهشه ههردهم گهورهتر بێ،بهڵام ئێمه هێشتاش زانیارییهکانمان زۆر کهمه." ئهم راپۆرته له ژێر سهردێڕی "فرۆشی ئینسان تاوانێکه که ههموومان شهرمهزار دهکا" له لایهن یانهی تایبهت به بهربهرهکانێ دژ به تاوان و مهواددی موخهدیر(UNODC)که له شاری ویهن پێتهختی ئۆتریش نیشتهجێیه،ئاماده کراوه.
راپۆرتە چڕ و پڕە 292 لاپەڕەییەكەی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان( ی. ن .) دەربارەی كڕین و فرۆشتنی ئینسان لە رادەی جیهانیدا كەرۆژی09.02.12 لە نیویۆرك دەرچوێندرا،بەم رستەیە دەست پێدەكا: "کێشهیهکی مهزنه و لهوانهشه ههردهم گهورهتر بێ،بهڵام ئێمه هێشتاش زانیارییهکانمان زۆر کهمه." ئهم راپۆرته له ژێر سهردێڕی "فرۆشی ئینسان تاوانێکه که ههموومان شهرمهزار دهکا" له لایهن یانهی تایبهت به بهربهرهکانێ دژ به تاوان و مهواددی موخهدیر(UNODC)که له شاری ویهن پێتهختی ئۆتریش نیشتهجێیه،ئاماده کراوه.
 |
|---|
ساڵی 1994 کاتی گهڕانهوهی سۆلژهنیتسین له تاراوگه
|
خهیاڵپهرستێکی رۆژگارانی رابردوو
کلاوس هێلگه دونات
رۆژنامهی Die Tageszeitung
"سۆلژهنیتسین" که ئهزموونی ئۆردووگاکانی بێگاری ههبوو، 50 ساڵ پاشان، خۆی گشتگیربوونی مافی مرۆڤ رهتدهکاتهوه و دهست بۆ داوێنی رابردووی رووسیه دهبات و ئهو وڵاته لهگهڵ وڵاتانیتر جیاواز دهبێنێت و زۆر بهساکاری بۆ نهمانی دێمۆکراسی له دهسهڵاتی "پوتین"، پاساو دێنێتهوه و پێیوابوو، ههر کۆمهڵگایهک پێویستی به دمڕاست و تۆژیک له نوخبهکان ههیه که دهستیان واڵا بێت و خاونی ههموو مافهکان بن، لهههمان کاتدا بۆ خهڵکانی ئاسایی، دهبێت ماف و ئازادییهکانی بهرتهسک بنهوه.
کۆمهڵایهتی
جنس (ژێندێر) و دهسهڵات
تێروانینێكی باڵاتر له جنس
شههلا دهباغی
جنس (ژێندێر) و دهسهڵات
تێروانینێكی باڵاتر له جنس
شههلا دهباغی
دیتنی ژن وهك جنس، له ستروكتووری پیاوسالاردا، له گیروگرفتهكانی سهرهكییه. شێوهی ژیان و ڕۆڵی ئێمه به جنس (سێكس)، واته ژنبوون یان پیاوبوونمان گرێدراوه. ژن و پیاو دهبێ ئهركهكانیان بهپێی كولتوور و قهرارداد ڕاپهڕێنن. له دابهشكردنی ڕۆڵ و دهسهڵاتدا، ژن "جنسی دووههم"ه و له خوارهوهی ههرهمی دهسهڵات دایه. ئهو ژنانهش كه خاوهنی دهسهڵاتن (دهسهڵاتی سیاسی) به گشتی دهستووری پیاوسالاری بهڕێوهدهبهن.سیستێمی پیاوسالار دوو جۆره تایبهتمهندی له ژن و پیاودا پێكدێنێ:
1. پیاو نابێ ژان و خهم بدركێنێ، دهبێ ههست نیشان نهدا و ئهركی پیاوانهی خۆی ڕاپهڕێنێ. ئهمه سیمای بوونهوهرێكی دڵڕهق دهشووبهێنێ.
2. ژن وهك بوونهوهرێكی لاواز، حهساس و پاسیڤ.
1. پیاو نابێ ژان و خهم بدركێنێ، دهبێ ههست نیشان نهدا و ئهركی پیاوانهی خۆی ڕاپهڕێنێ. ئهمه سیمای بوونهوهرێكی دڵڕهق دهشووبهێنێ.
2. ژن وهك بوونهوهرێكی لاواز، حهساس و پاسیڤ.
»»»» ئارشیڤی کۆمهڵایهتی
زانست
ئهنفلۆنزای بهراز
Swine flu
دوکتور کامران ئهمین ئاوه
بۆ یهکهم جار له جیهاندا و بهبهشداری پسپۆرێکی کورد تاقیدهکرێتهوه
شێوهیهکی نوێ بۆ دهرمان کردنی شێرپهنجه
پزیشکی
ئهنفلۆنزای بهرازSwine flu
دوکتور کامران ئهمین ئاوه
ئهنفلۆنزای بهراز نهخۆشیهکی گیرۆی دهزگای ههناسهی بهرازه. هۆی ئهم نهخۆشیه ڤیروسی ئهنفلۆنزای بهراز له چهشنی ئایه (influenza A «H1N1»virus). له کاتی ئاساییدا ئهم نهخۆشیه تایبهت به بهرازه، بهڵام به هۆی گۆڕانی (مۆتاسیونی) ئهم ڤیروسه، دهتوانێ ببێته هۆی نهخۆشی مرۆڤ و له رێگای ههناسهوه (کۆخه و پشمین) له کهسێکهوه به کهسێکی تربدرێ. لهوه دهچێ دهست له دم و لوتدان ئهویش پاش پێوهندی لهگهڵ شتێک که ئهم ڤیروسهی له سهر بێت دهتوانێ هۆی راگواستنی ئهم نهخۆشیه بێت.
بۆ یهکهم جار له جیهاندا و بهبهشداری پسپۆرێکی کورد تاقیدهکرێتهوه
شێوهیهکی نوێ بۆ دهرمان کردنی شێرپهنجه
دهرمانی شێرپهنجه مژارێکی گرینگی لێکۆڵینهوهکانی جیهانی پزیشکی و بیۆلۆژییه. لهو بوارهدا وێڕای زۆر ناوهندی لێکۆڵینهوهی جیهانی، ماوهی 15 ساڵه له ناوهندی زانستی هایدێلبێرگی ئاڵمانیا، بێوچان له بواری گهشهپێدان و دهوڵهمهندکردنی واکسیناسیۆنی خانهکانی تومۆری خۆیی، لێکۆڵینهوه دهکرێ و شێوهیهک که لێرهدا به ناوی شێوهی ژین دهرمانی و واکسیناسیۆن به ڤیروس ناو بردراوه، تا رادهیهکی زۆر سهرکهوتوو نرخێندراوه. به خۆشیهوه یهکێک له بهشدارانی ئهو لێکۆڵینهوه کورده (بهڕێز دوکتور مستهفا جهڕاحیان)، له گهڵ داوای سهرکهوتن بۆ ئهو بهڕێزه، هیوادارم بهڕێوهچوونی پڕۆژهیهکی ئهوتۆ که له ژێر چاوهدێری پڕۆفسۆر شیرماخێری ئاڵمانیدایه، رێی بکهوێته کوردستان و پزیشکان و بیۆلۆژیست و پاتۆلۆگهکانی کورد یارمهتیان بدهن که بێگومان خزمهتێکی گهورهیه.
دوکتور مستهفا جهڕاحیان بهتایبهت بۆ خوێنهرانی ماڵپهڕی راڤه، بهکورتی ئاماژه بهو شێوازه دهکات و لێرهدا وهرگێڕدراوهکهی بهکوردی پێشکهش بهخوێنهرانی دهکهم.
دوکتور تاهیر حیکمهت
دوکتور مستهفا جهڕاحیان بهتایبهت بۆ خوێنهرانی ماڵپهڕی راڤه، بهکورتی ئاماژه بهو شێوازه دهکات و لێرهدا وهرگێڕدراوهکهی بهکوردی پێشکهش بهخوێنهرانی دهکهم.
دوکتور تاهیر حیکمهت
چاند و هۆنهر
ئهرکی بهیان له ههل و مهرجی ئێستادا
هێمن
ئامادهکردنی: رهحیم بههرامزاده
ژنانی شاعیر و دیسكۆرسی فێمێنیستی
شههلا دهباغی
به بۆنهی ساڵوهگهڕی ژێنوسایدی ههڵهبجه
یادی ههڵهبجه
عهلی مهحهمهدی
شێته بایهکی دهشتهکی
لهوبهری چیاکانهوه
ههڵیکردێ و
بهردینه پهرژینی سنوری
وڵاتی ڕازهکانی پهڕاند،
چهشنی دراکۆلا
شیرهی رهشی
گهردنی کچی شهوی
ههڵمژی.
سهرمهست،
دهریای ژینی سارد و مهندی
وههاژه خست،
پهردهی نههێنی
له سهر شار لادا.»»»»
ئهرکی بهیان له ههل و مهرجی ئێستادا
هێمن
ئامادهکردنی: رهحیم بههرامزاده
... من پێم وا نیه ئهگهر نووسهرێکی ئێمه له کاتی پێویست دا بۆ دهربڕینی مهبهست وشهی بێگانه به کار بێنێ، قیامهت رادهبێ، دنیا به قوڕ دهگیرێ، پردی سیڕات دهپسێ و رووگه وهردهگهڕێ. بهڵام خۆ فریودان و خهڵک فریودان به گوناهێکی گهوره و تاوانێکی خراپ دهزانم. ئێمه نابێ گوێ بدهیهنه شۆوینیستهکانی فارس که دهڵێن کوردی شێوهیهکی فارسیییه. بۆ خۆمان دهزانین زمانهکهمان زمانێکی سهربهخۆیه و ناترسین و نایشارینهوه که خزمایهتی دهتهک فارسیش داههیه. زۆر باش دهتوانین وشهی فارسی وهربگرین وهک ئهوان له وهرگرتنی وشهی کوردی و هیچ زمانێکی دیکه سڵ ناکهن. بهڵام ...
ژنانی شاعیر و دیسكۆرسی فێمێنیستیشههلا دهباغی
له دهیهكانی80-90دا نووسینی شیعر له لایهن ژنانی كوردهوه به شێوهیهکی بهربڵاو دهستیپێكرد و ئهو شیعرانه به شێوهیهکی ڕادیكاڵ و بناخهیی خۆ له شیعری شاعیرانی پیاو جیادهكهنهوه. بههۆی ئهوه كه ڕهخنهی ئهدهبی بهگشتی لهناو ئهدهبی كوردیدا لاوازه، شیعری شاعیرانی ژن به شێوهیهكی ئاكادێمی قسهی لهسهر ناكرێت. ههتا ئێستا نووسینی ژنان له پهراوێزی شیعری پیاواندا، وهلادهنرێت. بهگشتی زۆر جار دهبیسین كه دهگوترێ ژنان له زمان و شیعر هیچ نازانن. بهداخهوه تا ئێستا به شێوهی زانستی و ئاكادێمی شیعری شاعیرانی ژن له كوردستان نهچۆته پای ههڵسهنگاندنێكی ئاکادێمی/ ئهدهبی.
به بۆنهی ساڵوهگهڕی ژێنوسایدی ههڵهبجه
یادی ههڵهبجه
عهلی مهحهمهدی
شێته بایهکی دهشتهکی
لهوبهری چیاکانهوه
ههڵیکردێ و
بهردینه پهرژینی سنوری
وڵاتی ڕازهکانی پهڕاند،
چهشنی دراکۆلا
شیرهی رهشی
گهردنی کچی شهوی
ههڵمژی.
سهرمهست،
دهریای ژینی سارد و مهندی
وههاژه خست،
پهردهی نههێنی
له سهر شار لادا.»»»»