سیاسهت
پەرلەمانی کوردستان له ههوڵی ههڵوهشاندنی دایه
عەلی حەمە ساڵح
کورتهیهک له ژیانی کاک حهمهدهمین سیراجی (م. ا. رهوهند)
حهسهن ماوهڕانی
ههتاکو دواپشوو ڕێبواری ڕێگای عیشق و ئازادیم،
ئهگهر بێجگه له ناکامیش نهبینم بهرههمێکی تر
هێمن
خومهینی یهخهی عهباكهی گرتم و پێی گوتم:
من ئهمنیهتی كوردستانم له تۆ دهوێت!
منیش پێم گوت:
منیش خودموختاری كوردستانم له تۆ دهوێت!
کاوه ئهمین
راپۆرت
135 سزای لەسێدارەدانپەرلەمانی کوردستان له ههوڵی ههڵوهشاندنی دایه
عەلی حەمە ساڵحلەدوای راپەڕینەوە بەفەرمی لە هەولێر و دهۆك بڕیاری لەسێدارەدان كە ماوەیەك راگیرابوو، جێبەجێكراوە، بەڵام لە سلێمانی جێبەجێنەكراوە و ئێستا 135 كەس لە هەرێمی كوردستاندا بڕیاری لەسێدارەدانیان هەیە، بەڵام پەرلەمانی كوردستان دەیەوێ هەڵیوەشێنێتەوە و سەرۆكی لیژنەی مافی مرۆڤیش ئەمە بە دۆخێكی مەترسیدار ناودەبات “باری دەروونی ئەو كەسانە زۆر خراپە و هەیە 8 ساڵە چاوەڕێیە لەسێدارە بدرێت.”
کورتهیهک له ژیانی کاک حهمهدهمین سیراجی (م. ا. رهوهند)
حهسهن ماوهڕانی
ههتاکو دواپشوو ڕێبواری ڕێگای عیشق و ئازادیم،
ئهگهر بێجگه له ناکامیش نهبینم بهرههمێکی تر
هێمن
له کۆتایی شهستهکان و سهرهتای حهفتاکانهوه به ههوڵێکی زۆر، وێڕای کاک کهریم حیسامی و دوکتور قاسمڵو که کادێری حیزبی تودهی ئێران بوون و بۆ یارمهتی بهوان ناردرابوونهوه باشووری کوردستان، گهمێی تێکشکاوی دێموکرات ساز دهکرێتهوه و به سازدانی کۆنفرانسی سێههم و پاشان کۆنگرهی سێههم، حیزبی دێمۆکراتی کوردستان دهبووژێننهوه (ساڵی ١٩٧١.) لهسهر پێشنیاری کاک حهمهدهمین، دوکتور قاسملو دهکهنه سکرتێر.
وتووێژ لهگهڵ شێخ عیزەدینی حوسەینی
خومهینی یهخهی عهباكهی گرتم و پێی گوتم:من ئهمنیهتی كوردستانم له تۆ دهوێت!
منیش پێم گوت:
منیش خودموختاری كوردستانم له تۆ دهوێت!
کاوه ئهمین
هەرحیزبێك چۆنی پێ مەسڵەحەتبێت وادەكات. بەڵام بە بڕوای من، خەباتی سیاسی بۆ شەرایتی ئەوڕۆ زۆر موناسیبە. شەڕی چەكداری سەحیح نییە، مەگەر دوژمن هێرشت بكاتە سەر و لەگەڵت بەشەڕ بێت، ئەوا تۆ پێویستە دیفاع لە خۆت بكەی و پێویستە دەستبكەیەوە. ئەو خەباتەی ئەوڕۆ لە كوردستان دەكرێ، هەمووی بە خاتری ئەوەیە چەوساندنەوە لە سەر میللەتی كورد نەمێنێ و میللەتی كورد بە مافی رەوای خۆی بگات.
»»»» ئارشیڤی سیاسهت
بیروبۆچوون
خهڵك پێی فێره
كهچی
بۆ من شێره
گۆران محهمهد
(سهردهشت)هکانی رۆژههڵات لهبیر کران
هێمن عهبدوڵڵا
له لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامهی ئاتڵم
کارایلان: ئهگهر منیش بکوژرێم، سهدانی دیکهن ههن که جێگهم بگرنهوه
زامهکانی ههڵهبجه و ئهنفال هێشتا ههر سهوزن
ناسر ئهمیننژاد
خهڵك پێی فێره
كهچی
بۆ من شێره
گۆران محهمهد
خۆ ئهگهر پهیوهندی توركیا و ئیسرائیل له مهنجهڵ و سهرقاپ بچێت، ئهوه نێوانی ئێمه و ئێران هێندهی پانایی نێوان دهشنێ و جهعفهر گوانی له یهك دووره. ئیدی تێناگهم ئاخۆ ئهوه چییه دهم و دهستی حكوومهتی كوردستانی گرتووه و تائێستا نققهیهكی ئهوتۆی بهرامبهر هێزی داگیركاری ئێران نهكردووه كه له مهجلیسی شهش پیاوی ماقووڵدا، شایهنی باس بێت.
(سهردهشت)هکانی رۆژههڵات لهبیر کران
هێمن عهبدوڵڵا
رۆژی سێشهممهی رابردوو کوردانی دانیشتووی هۆڵهندا دوو خۆپیشاندانی ناڕهزایی دهربڕینیان لهبهردهم ههردوو باڵیۆزخانهی عێراق و ئێراندا (بهجیاواز) رێکخست. له خۆپیشاندانهکهی بهردهم باڵیۆزخانهی عێراق، که ههمووی پانزده بیست کهس دهبوون، کهس لهبهر (سهردهشت) ئاگای له (فهرزاد) نهمابوو. لهوهی بهردهم باڵیۆزخانهی ئێرانیش زۆر کهم خهڵکی باشووری کوردستان دهبینران. دۆستێکم، که لهگهڵم هاتبووه ههردوو خۆپیشاندانهکه، به تهوسهوه دهیگوت: "تۆبڵێی میللهتێکی دیکه لهم دنیایهدا ههبێت وهک ئێمه له رۆژه تاڵهکانیشیدا یهکگرتوو نهبێت؟!"
له لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامهی ئاتڵم
کارایلان: ئهگهر منیش بکوژرێم، سهدانی دیکهن ههن که جێگهم بگرنهوه
سهرۆکی کۆنسهی بهرێوهبهری کۆما جڤاکێن کوردستان کهجهکه، ئهم مژارهی ههڵسهنگاند و ووشیاریی دا که ئهردۆغان و وهزیری پاراستنی ئهمهریکا رۆبێرت گهیتس، له چاوپێکهوتنێکیاندا له 5ی فێڤرییه که له ئانکارا پێکهات، له دژی ئهوان گهیشتونه ڕێککهوتننامهیهک.
کارایلان دهستنیشانی کرد، به هێرشه تیرۆرستیهکانی دهوڵهتی تورک، شهڕ گوڕتر دهبێت و بهبیری هێنایهوه که ئهوان بزوتنهوهیهکی ئایدۆلۆژی و فهلسهفین و ئهگهر ئهویش بکوژرێت، سهدان کهسی دیکهی وهک ئهو ههن، که جێگهی بگرنهوه.
کارایلان دهستنیشانی کرد، به هێرشه تیرۆرستیهکانی دهوڵهتی تورک، شهڕ گوڕتر دهبێت و بهبیری هێنایهوه که ئهوان بزوتنهوهیهکی ئایدۆلۆژی و فهلسهفین و ئهگهر ئهویش بکوژرێت، سهدان کهسی دیکهی وهک ئهو ههن، که جێگهی بگرنهوه.
زامهکانی ههڵهبجه و ئهنفال هێشتا ههر سهوزنناسر ئهمیننژاد
22 ساڵ لهمهوپێش، لهو رۆژانهیدا که سروشت پاڵی به وهرزی ساردوسهرماوه دهنا و خهریکی بهرپاکردنی سووروساتی بهزمی بههارانهی خۆی بوو، ئهو دهمانهی که زهوی خۆی خاودهکردهوه و شنهی بلاوێنی بههاریی ههڵدهمژی و سفرهی دڵی خۆی بۆ رووانی نێرگس و بۆ سهوزهڵانی ئاماده کردبوو، کارهساتێکی جهرگبڕ، رووداوێکی دڵتهزێن و کوشتارێکی بهکۆمهڵی کهموێنهی مێژوویی له گۆشهیهکی ئهم دنیا پانوبهرینه، لهو جێگایهی که پێی دهگوترێ کوردستان و له سوچێکی ئهم کوردستانهدا، له شاره سهرسهوزهکهی ههڵهبجه، هاته کایهوه که تێیدا زیاتر له پێنجههزار ئینسان بوونه قوربانی و به ههزاران بریندار و ئاوارهی لێکهوتهوه.
»»»» ئارشیڤی بیروبۆچوون
نێونهتهوهیی
"دهستدرێژی جینسی" وهك شێوهیهك له "شهڕ"
رێكخراوی نهتهوهیهكگرتوهكان و ئهمریكا، پێوهن كه بهرهنگارییهكی هاوئاههنگی نێونهتهوهیی دژ به"دهستدرێژی جینسی" بڕاسێنن.
دۆمێنیك جانسۆن
رۆژنامەی die tageszeitung
له ئاڵمانییهوه: تاهیر بهرهوون
"دهستدرێژی جینسی" وهك شێوهیهك له "شهڕ"
رێكخراوی نهتهوهیهكگرتوهكان و ئهمریكا، پێوهن كه بهرهنگارییهكی هاوئاههنگی نێونهتهوهیی دژ به"دهستدرێژی جینسی" بڕاسێنن.
دۆمێنیك جانسۆن
رۆژنامەی die tageszeitung
له ئاڵمانییهوه: تاهیر بهرهوون
دهستدرێژی جینسی بوهته شێوهیهك له شێوهکانی بهڕێوهبردنی شهڕ که له ههموو ناوچه شهڕلێدراوهكانی وهك: یوگوسلاوی پێشوو، رۆواندا، ئهفغانستان و سییهرالێۆن،به پڕانی بهدیکراوه و ههر ئێستاش به تایبهت له رۆژههڵاتی كۆنگۆ و ناوچهی دارفووری سودان بهدیدهكرێ. ژمارهی قوربانیانی ئهم تاوانه دهگاته سهدان ههزار کهس.
له تازهترین راپۆڕتی "بان کی موون " سکرێتری گشتی نهتهوه یهکگرتوهکان، سێ فاکتۆڕی گرینگ بۆ ئهم دیاردهیه دهستنیشان کراوه: ...
له تازهترین راپۆڕتی "بان کی موون " سکرێتری گشتی نهتهوه یهکگرتوهکان، سێ فاکتۆڕی گرینگ بۆ ئهم دیاردهیه دهستنیشان کراوه: ...
کۆمهڵایهتی
بە بۆنەی 1 یونی، رۆژی جیهانی منداڵان
لە بن میچی ئەمنی ماڵەکانی ئێمە
بهربهرهکانی دژی دهستدرێژی سێکسی بۆ سهر منداڵان
با 8ی مارس بکهینه سهرهتایێک بۆ پرسیارکردن و بهخۆداچونهوه!
ئاوڕێک له ڕابردوو، تیشکێک له سهر داهاتوو
به بۆنهی ڕۆژی جیهانی منداڵ
راگهیاندنی گروپێک له منداڵانی کار
ئێمه منداڵین، پێمان دهڵێن منداڵی کار، منداڵانی ههژاری و نهبوونی ، منداڵانی سهرشهقام، تکایه منداڵیهکهمان بدهنهوه!
بە بۆنەی 1 یونی، رۆژی جیهانی منداڵان
لە بن میچی ئەمنی ماڵەکانی ئێمە
بهربهرهکانی دژی دهستدرێژی سێکسی بۆ سهر منداڵان
دەبێت گۆپکی مەمکی هەرکانیاوێک، ئامێزی دەریای نوری هەر هەڵاتنێکی خۆر، چرۆی خەملیوی هەر بەهارێک و ئاوەنگی بەربەیانی دەستپێکی هەر بەیانێک ڕێگایێکی ئەستێرەچندراو بێت بەرەو ئاسو...
فێربووم بەخشەندە بم، فێر بووم لە گەڵ ئەم وشەیە گەورەبم و لە ناو قامووسی لاپەڕە ژاکاوەکانی تاراوگەی ژیان بێنەخشێنم و لە ناخەوە هەڵیگرم، پەروەردەی کەم، بەڵام، گوڵم! هیچ کاتێک ناتوانم بەرانبەر بە ئەوانەی کە ڕوخساری ناسکی ژیانی تۆ دەڕوشێنن بەخشەندەبم، ناتوانم بەخشەندەبم بەرانبەر ئەو کەسانەی کە شیرینترین ساڵەکانی ژیانی تۆ تاڵان دەکەن و دەیفەوتێنن!
فێربووم بەخشەندە بم، فێر بووم لە گەڵ ئەم وشەیە گەورەبم و لە ناو قامووسی لاپەڕە ژاکاوەکانی تاراوگەی ژیان بێنەخشێنم و لە ناخەوە هەڵیگرم، پەروەردەی کەم، بەڵام، گوڵم! هیچ کاتێک ناتوانم بەرانبەر بە ئەوانەی کە ڕوخساری ناسکی ژیانی تۆ دەڕوشێنن بەخشەندەبم، ناتوانم بەخشەندەبم بەرانبەر ئەو کەسانەی کە شیرینترین ساڵەکانی ژیانی تۆ تاڵان دەکەن و دەیفەوتێنن!
با 8ی مارس بکهینه سهرهتایێک بۆ پرسیارکردن و بهخۆداچونهوه!
ئاوڕێک له ڕابردوو، تیشکێک له سهر داهاتوو
مهبهست له باسکردنی ئهم کورتهیه له مێژوی خهباتی ژنانی دنیا ئهوهیه که هێما بدهینه سهر ئهو خاڵهی که له ناو کۆمهڵگای ئێمهدا بۆشایێک بهدی دێت که باس له تێکههڵچوون و ململانێی سوننهت و مودڕنیته دهکات کهلێنێک که فهرقی کولتورهکانی تیادا زهق دهبێتهوه و زۆر جاریش پێوست ناکات دهسهڵاتێک له سهرهوه به زهخت و گوشار دایبسهپێنێ، چونکه ئهو کۆمهڵگایه وا پهروهرده بووه که وردبوونهوه و بیرکردنهوه له دهرهوی ئهو چوارچێوه دیاریکراوهدا تابۆیه...
به بۆنهی ڕۆژی جیهانی منداڵ
راگهیاندنی گروپێک له منداڵانی کار
ئێمه منداڵین، پێمان دهڵێن منداڵی کار، منداڵانی ههژاری و نهبوونی ، منداڵانی سهرشهقام، تکایه منداڵیهکهمان بدهنهوه!
ئێمه دهمانههوێ وهرزهکانی ژیان ئاسایی تێپهڕ بکهین، دهمانههوێ ئاسایی له ئامێزی وهرزهکانی ساڵدا پهروهرده بین، دهمانههوێ له گهڵ تریقهی خۆری دهمهوبههار به ڕووی ڕوخساری زهوی، بهرهوڕوی ژیان تریقه لێ بدهین، له گهڵ شهقهی باڵی باڵنده کۆچهرهکان بگهینه تهلاری ئاواتهکان و بهرهو ئامێزی وڵاتی خۆر بگهڕێینهوه.
»»»» ئارشیڤی کۆمهڵایهتی
زانست
ئایهتوڵڵا محهمهد مهردووخی کوردستانی
هادی حوجهتوساداتی
"با، رووناکییهکان نهکوژێنینهوه تا بتوانین له رووناکیدا باشتر ههنگاو ههڵێنینهوه"
مێژوویی
کورتهباسێک له سهر ژیانی:ئایهتوڵڵا محهمهد مهردووخی کوردستانی
هادی حوجهتوساداتی"با، رووناکییهکان نهکوژێنینهوه تا بتوانین له رووناکیدا باشتر ههنگاو ههڵێنینهوه"
رۆژی 27ی رهجهبی 1279ی (ه.ق) یا ساڵی 1256ی ههتاوی، رووناکاییهک له کوردستان و له شاری سنهدا درهوشایهوه. شێخ محهمهد مهردووخی کوردستانی ناسراو به ئایهتوڵڵا مهردووخ، کوڕی عهبدولموئمین که ئهو کات پێشنوێژی ههینی شاری سنه بوو، له دایک دهبێ.
ناوبراو سهرهتا له لای باوکی فێری خوێندن و زانستهکانی ئهودهم دهبێ، پاشان دهچێته لای مامی خۆی، شێخ عهبدوڕڕهحمان و درێژهی به خوێندن دهدات. دواتریش له لای شێخ محهمهدی لۆنی پهرهی به زانیاریهکانی دا. له تهمهنی 16 ساڵهییدا دهبێته ئیمامی جومعهی شاری سنه و هاوکات ههوڵی تهواو کردنی زانیاریهکانی له ههموو بوارێکدا دهدات. ههربۆیهش له کهم تهمهنیدا دهبێته ههڵبژاردهی ههموو مامۆستایانی ئهو سهردهمه.
»»»» ئارشیڤی زانست
چاند و هۆنهر
"ئهو شاعیرهی به خراپهی خۆیدا ههڵدهکوت"
شێعر و ژیانی "سافۆ" ژنه شاعیری کهونارا
وهرگێڕ: لهیلا ساڵحی
ئوقیانووسێك دهریا دهریا ههڵدهدراوه
ئهبولقاسم موییهدزاده (ههڵۆ)
پهنجهم ده كانی ههڵكێشا گمهی كۆتری لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ڕووبار ههڵكێشا هاژهی واژهی لێدهتكاوه
پهنجهم ده وشه ههڵكێشا تك تك پیتی لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ههور ههڵكێشا گۆزهی سهرهوژێری شێعری لێدهتكاوه
پهنجهم ده دهریا ههڵكێشا تهمتوومان و ههور و ههڵام لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ههستم ههڵكێشا پهنجهرهیهكم لێكراوه
ئوقیانووسێك دهریا دهریا ههڵدهدراوه
له خاک و خۆڵی شارهزورهوه بهرهو سابڵاغ و ئهرمهنی بڵاغی موکریان
عهلی قاسمی
بۆچی قهدریان نازانین؟!
یهک لهوان شوکروڵڵا بابان
قهڵغانی سهبر
تهرجهمهی قهسیدهیهکی "سهیفی فهرغانی"
فهریدوون ئهرشهدی
کــهڵهبابهکانی گـزنـگ
ههڵسهنگاندنی دوا رۆمانی یاشار کهمال
ئهنوهر محهمهد ئهحمهد
"ئهو شاعیرهی به خراپهی خۆیدا ههڵدهکوت"
شێعر و ژیانی "سافۆ" ژنه شاعیری کهونارا
وهرگێڕ: لهیلا ساڵحی
وهک له سهرچاوه مێژوویییهکان دهردهکهوێ، "سافۆ"مامۆستای فێرکاری گهوره کچان، بۆ دهستپێکی ژیانی هاوبهشی تێکهڵ به خێر و خۆشی بووه. ههر لهبهر ئهوهیه که لهمهڕ ئهوهوه دهڵێن: هۆگری به هاوجسنی خۆی واته ژن بووه. کهچی به شایهدی نووسراوهکانی و به گوتهی "سیموونه فرێلینگ" سافۆ، ئهو جۆره نهبووه که فیمینیستهکانی ئهمڕۆکه باسی دهکهن. ئهو شاعیره، شێعرهکانی خۆی بۆ ستایش و رێزلێنان له پلهوپایهی ژنان تهرخان کردووه.
ئوقیانووسێك دهریا دهریا ههڵدهدراوهئهبولقاسم موییهدزاده (ههڵۆ)
پهنجهم ده كانی ههڵكێشا گمهی كۆتری لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ڕووبار ههڵكێشا هاژهی واژهی لێدهتكاوه
پهنجهم ده وشه ههڵكێشا تك تك پیتی لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ههور ههڵكێشا گۆزهی سهرهوژێری شێعری لێدهتكاوه
پهنجهم ده دهریا ههڵكێشا تهمتوومان و ههور و ههڵام لێدهتكاوه،
پهنجهم ده ههستم ههڵكێشا پهنجهرهیهكم لێكراوه
ئوقیانووسێك دهریا دهریا ههڵدهدراوه
له خاک و خۆڵی شارهزورهوه بهرهو سابڵاغ و ئهرمهنی بڵاغی موکریان
عهلی قاسمی
 |
 |
|---|---|
نالی |
وهفایی |
میرنشینی ئهردهڵان له سنه بۆ ماوهیهکی زهمانی زۆر له پشت شاعیرانی دیالیکت و زاراوهی ههورامی که تێکهڵاوێک بوو له ههورامی – سۆرانی راوهستابوو، تا ئهو کات له کوردستانی رۆژههڵات، له ههرێمی شێعر دا ههر ئهو دیالیکته زاڵ بوو که شاعیرانی وهک بێسارانی، ئهحمهد بهگی کۆماسی، وهلی دێوانه، مهولهوی تاوهگۆزی و... بهرچاوترینیان بوون:
نهواتم عهرعهر سهههند پهروهرده
باخهوانان داخ وه تۆی گڵ بهرده
خودنومایی لای باڵا نهمامان
وێت لادهر ئامان، پهرێ تۆنامان
نهواتم عهرعهر سهههند پهروهرده
باخهوانان داخ وه تۆی گڵ بهرده
خودنومایی لای باڵا نهمامان
وێت لادهر ئامان، پهرێ تۆنامان
بۆچی قهدریان نازانین؟!
یهک لهوان شوکروڵڵا بابان
ئاخۆ ئێمهی کورد چهند کهسی وهکوو ئهو مامۆستا هونهرمهندهمان ههن و هیچکهس یادێکیشیان لێ ناکا و لهبهر چی میدیاکانی راگهیاندنی کوردی، تهنانهت گۆڤار و ماڵپهڕه سهربهخۆیهکانیش ههوڵێک بۆ چاوپێکهوتن و دیمانه و بهسهرکردنهوهی ئهو کهسایهتیانه نادهن؟! لهبهرچی گهنجی کورد ههوڵنادا له هونهر، لێزانین، شوعور و ئهزموونه نایابه پیرهکانی که به قیمهتی لهدهسدانی تهمهنی لاویهتی و تووانهوی مۆم وجوودیان وهدهسکهوتوون، کهڵک وهرگرێ؟!
قهڵغانی سهبرتهرجهمهی قهسیدهیهکی "سهیفی فهرغانی"
فهریدوون ئهرشهدی
مهولانا "سهیفالدین محمد فهرغانی" له سهدهی حهفتهم و ههشتهمی کۆچی و له سهردهمانی دهسهڵاتی " ئیلاخانان و مهغولان"دا، ژیاوه . له زۆربهی شیعرهکانیدا، بهتایبهت قهسهیدهکان، به دیدێکی رهخنهگرانهوه کێشه کۆمهڵایهتیی و سیاسییهکانی زهمانی خۆی باس کردووه. له گهڵ شاعیرانی بهناوبانگی وهکوو "سهعدی شیرازی و هومامی تهبرێزی" ئاشنایهتی و دۆستایهتی ههبووه. ئهم تهرجهمهیهی لهبهر دهستتاندایه، تهرجهمهی قهسیده بهناوبانگهکهیهتی که....
کــهڵهبابهکانی گـزنـگ
ههڵسهنگاندنی دوا رۆمانی یاشار کهمال
ئهنوهر محهمهد ئهحمهد
"کهڵهبابهکانی گزنگ"، دهقی دوا ڕۆمانی به ئهڵمانی وهرگێڕدراوی** (یاشار کهمال)، ههندێک له ڕووداوهکانی جهنگی جیهانی یهکهمه.
شهڕهکانی کۆتایی دهستهڵاتی عوسمانی و ئهوسا جهنگی لهشکری پاشماوهی عوسمانی به ڕێبهریی (مستهفا کهمال ـ ئهتاتورک) بۆ هێشتنهوهی دهستهڵات و کۆمارێکی تورکییه.
سیاسهتی شۆڤێنی پاشاکانی عوسمانی و ئهوجا مستهفا کهمال، له ههمبهر گهلانی بندهستدا و بهکارهێنانی خهڵکانی غهیرهتورک، وهک چیلکهوچهوێڵی ئاگری شهڕی نهگریس و به دوژمن کردنی گهلانی ئهو ناوچهیه له یهکتر، بۆ بهرژهوهندی نهتهوهیی تورک و دامهزراندنی دهستهڵاتێکی تورک له سهر کهلاوهی ئیپمراتۆری لهناوچووی عوسمانییه.
شهڕهکانی کۆتایی دهستهڵاتی عوسمانی و ئهوسا جهنگی لهشکری پاشماوهی عوسمانی به ڕێبهریی (مستهفا کهمال ـ ئهتاتورک) بۆ هێشتنهوهی دهستهڵات و کۆمارێکی تورکییه.
سیاسهتی شۆڤێنی پاشاکانی عوسمانی و ئهوجا مستهفا کهمال، له ههمبهر گهلانی بندهستدا و بهکارهێنانی خهڵکانی غهیرهتورک، وهک چیلکهوچهوێڵی ئاگری شهڕی نهگریس و به دوژمن کردنی گهلانی ئهو ناوچهیه له یهکتر، بۆ بهرژهوهندی نهتهوهیی تورک و دامهزراندنی دهستهڵاتێکی تورک له سهر کهلاوهی ئیپمراتۆری لهناوچووی عوسمانییه.